عين القضاة بيشتر سازگار است . البته احمد غزالى هم هرجا كه مقتضى باشد مىتواند تحليلى فكر كند ، چنان كه در رساله « بوارق الإلماع » در رد ايرادات منكران سماع كاملا مشهود است . اما نحوه تفكر غزالى عموما تأليفى است و معانى را با عباراتى كوتاه و به اشاره بيان مىكند بخصوص وقتى به عين القضاة نامه مىنويسد . آنچه در اين نامه نوشته شده مطالبى است كه غزالى مىتوانست در چند سطر براى عين القضاة بنويسد و ديگر لزومى نداشت كه آن همه درباره قواى ظاهرى و باطنى براى فيلسوفى چون عين القضاة بتفصيل سخن گويد . در آخر اين نامه نويسنده به مخاطب خود توصيه مىكند كه از اشغال فارغ باشد ، چنان كه خود او هم مىكوشد كه چنين كند . در اينجا هم باز مشكل بتوان قبول كرد كه اين نامه از غزالى است ، زيرا بعيد است كه شخصى كامل مانند احمد غزالى پس از سى سال ارشاد هنوز در آخر عمر خود از تفرقه خاطر بنالد . اين‌ها دلائلى است كه انتساب اين نامه را به احمد غزالى مورد ترديد قرار مىدهد و اگر نخواهيم مانند دكتر فرمنش بدون چون و چرا آن را از عين القضاة بدانيم ، با آقاى عسيران و منزوى هم نمىتوان با اطمينان خاطر همصدا شده نويسنده نامه را احمد غزالى دانست . درصورتىكه نامه نهم اين مجموعه را جزو نامه‌هاى احمد غزالى بشمار آوريم ، تعداد نامه‌هائى كه از احمد غزالى هم‌اكنون در دست است ده خواهد بود : هشت نامه در اينجا و يكى « عينيه » يا « موعظه » 1 و ديگرى نامه‌اى كه

--> ( 1 ) - رجوع شود به تازيانه سلوك ، بتصحيح نصر اللّه تقوى . تهران : 1319 . و رساله سوانح و رساله‌اى در موعظه ، بتصحيح دكتر جواد نوربخش ، تهران : 1352 .